7 câu “thần chú” giáo viên Montessori thường nói với trẻ

Tác giả Christina Clemer 

Thật khó để tóm tắt hết được phương pháp Montessori chỉ trong vài từ – đây là một triết lý giáo dục giúp trẻ em phát triển thật sự sâu sắc. Tôi nghĩ rằng, một trong những cách đơn giản nhất để thực sự hiểu được ý nghĩa của phương pháp Montessori là lắng nghe giáo viên Montessori giao tiếp với trẻ.

Giáo viên Montessori luôn sử dụng ngôn ngữ tôn trọng với trẻ và đưa ra cho trẻ những kỳ vọng nhất quán. Từ ngữ được lựa chọn cẩn thận để khuyến khích trẻ tư duy độc lập, phát triển khả năng phê phán.

Dưới đây là bảy câu “thần chú” mà bạn có thể nghe thấy ở bất kỳ lớp học Montessori nào và cách kết hợp chúng vào cuộc sống gia đình của bạn.

1. “Cô thấy con làm việc rất chăm chỉ.”
Một nguyên lý chính của Montessori là tập trung vào quá trình chứ không phải kết quả trẻ làm được. Giáo viên Montessori sẽ không nói với trẻ “Con làm giỏi lắm” hoặc “Tác phẩm của con đẹp quá” mà thay vào đó sẽ ghi nhận sự tập trung của con trong một thời gian dài, hoặc con viết bài một cách cẩn thận và ai cũng có thể dễ dàng đọc được bài viết của con.

Khen ngợi sự chăm chỉ của con bạn thay vì kết quả con làm được sẽ giúp trẻ thấm nhuần tư duy phát triển, nơi mà trẻ tin rằng mình có thể làm tốt hơn bằng những nỗ lực của bản thân.

Thay vì nói với con, “Con là một cậu bé thật ngoan,” hãy nói “Mẹ thấy con đã biết chia sẻ với em khi con cho em cùng chơi chiếc xe tải của mình”. Điều này sẽ cho trẻ thấy bạn đã ghi nhận hành động tốt của trẻ, mà không phán xét trẻ. Thay vì nói, “Con là một nghệ sĩ giỏi,” hãy thử nói “Mẹ thấy con đã thật sự cố gắng để vẽ bức tranh như con muốn”.

2. “Con nghĩ sao về công việc của mình?”
Trong Montessori, trẻ là giáo viên của chính mình. Giáo viên Montessori chỉ là những người hướng dẫn và trợ giúp, bản thân trẻ sẽ tự khám phá thông qua môi trường và tài liệu được chuẩn bị kỹ lưỡng.

Tự phân tích là một phần quan trọng của quá trình khám phá đó.

Khi con bạn hỏi bạn, “Mẹ có thích bức tranh của con không?” Hãy thử hỏi ngược lại trẻ về bức tranh đó thay vì chỉ nói rằng bạn thích nó. Hãy hỏi: trẻ nghĩ gì về nó, trẻ chọn màu như thế nào và phần trẻ thích nhất. Hãy giúp trẻ bắt đầu biết tự đánh giá công việc của mình thay vì  tìm kiếm sự chấp thuận của bạn.

3. “Con có thể tìm nó ở đâu?”
Độc lập là một giá trị quan trọng trong bất kỳ lớp học Montessori nào, hoặc kể cả ở nhà. Mục tiêu của chúng tôi là giáo viên chỉ là người giúp trẻ làm việc độc lập. Vì vậy, cách dễ dàng để trả lời câu hỏi của trẻ về vị trí của đồ vật hay cách làm một công việc nào đó, chúng tôi thường trả lời câu hỏi bằng một câu hỏi khác như “Con có thể tìm nó ở đâu?” hoặc “Con có thể nhờ bạn nào giúp đỡ?”.

Nếu con trai của bạn làm mất giày và bạn nhìn thấy nó ở dưới gầm giường, hãy thử đặt câu hỏi gợi ý cho trẻ, thay vì chỉ luôn cho trẻ thấy.

“Con đã ở đâu khi đôi giày biến mất? Con đã kiểm tra phòng của con chưa?”. Việc này có thể mất nhiều thời gian, nhưng nó sẽ có giá trị khi trẻ biết chủ động hơn và ít tìm đến bạn hơn.

4. “Con muốn cô giúp phần nào?”
Trong một lớp học Montessori, trẻ phải chịu trách nhiệm cho nhiều việc, bao gồm cả chăm sóc môi trường của mình. Trẻ thường tự hào về trách nhiệm này, dành thời gian cắm hoa để đặt lên bàn, tưới nước cho cây và vui vẻ lau cửa sổ và bàn.

Đôi khi có những công việc quá sức với khả năng của trẻ. Trong những trường hợp này, chúng tôi hỏi trẻ cách chúng tôi có thể giúp đỡ. Chúng tôi không muốn làm hộ trẻ cho nhanh, bởi việc này có thể khiến trẻ hiểu rằng mình không có khả năng, nhưng chúng tôi cũng không muốn để trẻ bị choáng ngợp.

Ví dụ: Nếu con bạn mệt mỏi, nhưng trước khi đi ngủ cần dọn dẹp Legos, tất cả các mảnh ghép có thể khiến trẻ thấy quá nhiều. Nhưng đừng cất hết hộ trẻ và cũng đừng không giúp đỡ gì cả. Bạn hãy thử “Màu nào con muốn mẹ giúp con cất đi” hoặc “Mẹ sẽ cất những mảnh màu vàng và con cất những mảnh màu xanh nhé” để con hiểu bạn và con cùng làm.

5. “Trong lớp học, chúng ta …” (Hoặc ở nhà – “Ở nhà, chúng ta…”)
Cụm từ này được sử dụng để nhắc nhở trẻ về bất kỳ quy tắc nào trong lớp học thay vì mệnh lệnh, rất có thể dẫn đến sự bất hợp tác của trẻ.

“Trong lớp, chúng ta ngồi trong khi đang ăn” sẽ không khơi dậy sự phản kháng như câu mệnh lệnh “Ngồi xuống”.

Giống như tất cả chúng ta, trẻ muốn trở thành một phần của cộng đồng và chúng ta chỉ đơn giản nhắc nhở các con về cách thức hoạt động của cộng đồng.

Nếu bạn có một quy tắc về việc đi bộ trong nhà, thay vì nói “ngừng chạy”, hãy thử nói “chúng ta đi bộ trong nhà” và xem sự phản đối của trẻ có ít hơn không.

6. “Đừng làm phiền bạn ấy, bạn ấy đang tập trung.”
Bảo vệ sự tập trung của trẻ là một phần cơ bản của triết lý Montessori. Các lớp học Montessori cung cấp cho trẻ phần lớn thời gian làm việc không bị gián đoạn, thường là 3 giờ. Điều này cho phép trẻ phát triển mạnh mẽ sự tập trung mà không bị gián đoạn bởi thời khóa biểu với những môn học khác.

Có thể bạn sẽ rất muốn khen ngợi trẻ đang làm việc rất tốt, nhưng đôi khi sự tập trung của trẻ có thể bị phá vỡ nếu trẻ bắt gặp ánh mắt quan sát của bạn.

Lần tiếp theo, khi bạn đi ngang qua trong khi con đang tập trung vẽ một bức tranh hoặc xây một tòa tháp, hãy thử điềm nhiên đi qua thay vì khen ngợi trẻ. Nếu bạn nhớ điều đó hãy nói lại với trẻ rằng bạn thấy con đã rất tập trung sáng tạo cho tác phẩm của mình.

7. “Dõi theo trẻ”
Điều quan trọng nhất mà giáo viên Montessori luôn nói với nhau và với phụ huynh – không phải với trẻ. Chúng tôi thường nhắc nhở nhau “dõi theo trẻ”, hãy tin tưởng rằng mỗi trẻ đều có không gian riêng để phát triển bản thân, trẻ làm mọi việc đều có lý do riêng.

Điều này nhắc nhở chúng ta tìm kiếm lý do đằng sau những hành vi của trẻ. Sự thật này nhắc nhở chúng ta rằng, không phải tất cả trẻ em đều sẽ biết đi ở tuổi lên 1 hoặc biết đọc ở tuổi lên bốn.

Dõi theo trẻ có nghĩa là mỗi đứa trẻ là duy nhất và có những nhu cầu, niềm đam mê và tài năng riêng của mình, trẻ cần được giáo dục và hướng dẫn đúng cách.

Nếu bạn không thể khiến con quan tâm đến việc đọc sách, hãy thử quan sát điều gì con thích – nếu trẻ có tính cách khá nhố nhăng, thì có thể là một cuốn truyện cười sẽ khơi gợi sự quan tâm của trẻ, chứ không phải là những quyển sách cổ điển mà bạn đang nghĩ tới. Luôn dõi theo trẻ có thể giúp bạn nhìn trẻ theo một cách khác và hợp tác với trẻ, thay vì ép buộc trẻ.

Nguồn: https://raintreemontessori.org/current/7-key-phrases-montessori-teachers-use-and-why-we-should-use-them-too/

 

Chưa có bình luận!

To Top